سرور مجازی را معمولاً با ویندوز یا لینوکس میشناسیم، اما بعضی سیستمعاملها برای کار تخصصیتری ساخته شدهاند. RouterOS محصول MikroTik یکی از آنهاست: محیطی برای مسیریابی، فایروال، تونل و مدیریت ترافیک. وقتی نسخه مناسب آن روی ماشین مجازی اجرا شود، چیزی داریم که در بازار به آن سرور مجازی میکروتیک میگویند.
برای انتخاب این سرویس، باید تفاوت روتر مجازی با سرور عمومی و همچنین نقش مجوز و منابع را بشناسیم. در ادامه همین موضوعها را قدمبهقدم مرور میکنیم.
سرور مجازی میکروتیک چیست؟
روتر دستگاه یا سامانهای است که بستهها را بین شبکهها هدایت میکند. نمونه ساده آن را در ارتباط شبکه خانه با اینترنت میبینیم، ولی همین نقش در شبکه سازمان و دیتاسنتر هم وجود دارد. روتر علاوه بر انتخاب مسیر، میتواند قواعد دسترسی و کنترل ترافیک را اجرا کند.
MikroTik نام شرکت سازنده است و RouterOS نام سیستمعامل شبکه آن. این سیستمعامل روی تجهیزات سازگار و در قالبهای نرمافزاری ارائه میشود. نسخه Cloud Hosted Router یا CHR برای اجرا بهصورت ماشین مجازی طراحی شده است.
پس VPS میکروتیک، سروری نیست که «روی روتر نصب» شده باشد؛ یک ماشین مجازی است که نقش روتر را با RouterOS انجام میدهد. کارتهای شبکه مجازی، مسیرها، فایروال و تونلهای آن از داخل سیستم مدیریت میشوند و با شبکه میزبان ارتباط دارند.
سرور ابری میکروتیک چه معنایی دارد؟
وقتی CHR روی زیرساخت ابری اجرا شود، میتوان آن را روتر ابری میکروتیک نامید. منابع پردازنده، حافظه و شبکه از بستر مجازی دریافت میشوند و کاربر نیاز ندارد یک دستگاه فیزیکی را در محل خودش نگهداری کند.
مدیریت از راه دور مختص ابر نیست؛ روتر فیزیکی و سرور معمولی هم این امکان را دارند. تفاوت اصلی در نحوه ارائه و مدیریت زیرساخت است. در ابر، ساخت یا تغییر اندازه ماشین معمولاً سادهتر است، ولی افزونگی و بازیابی خودکار باید در مشخصات همان سرویس بررسی شوند.
هاست اختصاصی وردپرس
شروع از ماهانه 80 هزار تومان
CHR میتواند بین چند شبکه مجازی مسیر ایجاد کند یا نقطه اتصال تونل باشد. تعداد رابطهای قابل ارائه و نوع شبکه خصوصی میزبان، روی طرحی که میتوانید اجرا کنید اثر دارند.
تفاوت VPS عمومی با VPS میکروتیک
روی VPS لینوکس یا ویندوز معمولاً محیطی برای نصب طیف وسیعی از برنامهها دارید. RouterOS در درجه اول برای کارهای شبکه طراحی شده است. قرار نیست آن را مانند یک سرور عمومی برای نصب هر وبسرور، دیتابیس یا نرمافزار دلخواه در نظر بگیرید.
در انتخاب سرور مجازی برای CHR، پشتیبانی از تصویر سیستمعامل، کارت شبکه مجازی مناسب و تنظیمات شبکه مهماند. اگر هدف اصلی میزبانی سایت است، معمولاً سیستمعامل عمومی مناسبتر است؛ اگر هدف مسیریابی و تونل است، CHR میتواند گزینه تخصصی باشد.
کاربردهای سرور مجازی میکروتیک
کاربرد آن به یک کنترل ساده روتر محدود نیست. CHR خودش میتواند روتر شبکه باشد و بسته به طراحی، چند نقش زیر را انجام دهد.
مسیریابی
مسیرهای استاتیک برای مسیرهای مشخص، پروتکلهای پویا برای شبکههای بزرگتر و قواعد انتخاب مسیر برای تفکیک ترافیک استفاده میشوند. امکاناتی مانند ECMP توزیع مسیرهای همهزینه را ممکن میکنند و VRF برای جداسازی جدولهای مسیریابی کاربرد دارد.
- مسیریابی استاتیک و مسیر پیشفرض
- پروتکلهای پویا مانند OSPF و BGP در سناریوهای سازگار
- ECMP برای مسیرهای همهزینه
- VRF برای جداسازی محیطهای مسیریابی
- Policy Routing برای انتخاب مسیر بر اساس قواعد
- BFD در موارد پشتیبانیشده برای تشخیص سریع قطع ارتباط همسایه
پشتیبانی سیستمعامل از یک قابلیت به معنی قابل اجرا بودن هر طرح روی هر VPS نیست. برای مثال اجرای BGP عمومی به هماهنگی شبکه و مجوزهای لازم از طرف سرویسدهنده نیاز دارد.
فایروال و کنترل ترافیک
با قواعد Filter میتوان دسترسی به خود روتر یا ترافیک عبوری را کنترل کرد. Address Listها برای گروهبندی آدرسها و قواعد NAT برای ترجمه آدرس استفاده میشوند. Connection Tracking نیز وضعیت ارتباطها را برای تصمیمگیری قواعد نگه میدارد.
سرور مجازی ارزان
شروع از ماهانه 100 هزارتومان
بخش RAW امکان پردازش برخی قواعد پیش از Connection Tracking را میدهد و Mangle برای علامتگذاری بسته یا اتصال کاربرد دارد. IPv4 و IPv6 باید جداگانه در طرح امنیتی دیده شوند؛ بستن یک مسیر IPv4 لزوماً دسترسی IPv6 را محدود نمیکند.
ارتباط با شبکههای بیسیم
در خانواده تجهیزات RouterOS، امکاناتی مانند Access Point، WDS و قابلیتهای رادیویی مدلهای سازگار مطرحاند. اما CHR در دیتاسنتر کارت رادیویی بیسیم ندارد؛ بنابراین نباید انتظار داشت VPS بهخودیخود فرستنده وایرلس باشد یا همه قابلیتهای سختافزار رادیویی را اجرا کند.
نقش VPS میتواند مسیریابی یا تونل برای شبکهای باشد که بخش بیسیم آن روی تجهیزات جداگانه اجرا شده است. قابلیت دقیق مدیریت تجهیزات باید با نسخه و مدل بررسی شود.
شبکه خصوصی و تونل
RouterOS برای ارتباط کاربران یا شعب از انواع تونل و VPN پشتیبانی میکند. IPsec با IKEv2، WireGuard و گزینههای دیگر بسته به نسخه و طراحی قابل استفادهاند. روش احراز هویت، رمزنگاری و قواعد عبور ترافیک باید متناسب با کاربرد انتخاب شوند.
تونلهایی مانند IPIP بهتنهایی رمزنگاری ایجاد نمیکنند. همچنین شتابدهی رمزنگاری به پردازنده و امکانات قابل استفاده ماشین مربوط است؛ نمیتوان وجود آن را برای همه VPSها فرض کرد. تعداد اتصال و سرعت واقعی را باید با همان تنظیمات موردنظر آزمود.
پروکسی و سرویسهای کمکی شبکه
RouterOS قابلیتهایی مانند Web Proxy، کنترل دسترسی و DNS Cache دارد. این ابزارها میتوانند بخشی از طراحی شبکه باشند، اما DNS Cache و Web Proxy یک سرویس واحد نیستند و هر کدام تنظیمات و مخاطرات خود را دارند.
پروکسی یا Resolver باز روی اینترنت میتواند مورد سوءاستفاده قرار گیرد. دسترسی را به کاربران و شبکههای مجاز محدود کنید و ظرفیت حافظه و ذخیرهسازی لازم را با نوع استفاده هماهنگ سازید. کش عمومی همه ترافیک HTTPS نیز از یک پروکسی معمولی انتظار درستی نیست.
سرور مجازی ویندوز
Remote Access & Full Admin
انواع سرویس میکروتیک و تفاوت مجوزها
برای انتخاب، دو موضوع را جدا ببینید: محیط اجرا و مجوز RouterOS. نامهایی مثل Player، Fusion، Workstation و vSphere به محصولات مجازیسازی مربوطاند، نه نسخههای میکروتیک برای کاربر خانگی یا سازمانی.
سطح مجوز CHR
در مدل CHR، مجوزها محدودیت نرخ ارسال هر رابط را مشخص میکنند. طبق مستندات رسمی، نسخه Free برای استفاده بدون پایان زمانی در دسترس است، اما سقف ارسال آن یک مگابیت بر ثانیه به ازای هر رابط است. سطوح P1 و P10 بهترتیب سقف یک و ۱۰ گیگابیت دارند و P-Unlimited محدودیت سرعت مجوز ندارد.
این اعداد سقف مجوزند، نه وعده توان عملی ماشین. برای مثال مجوز ۱۰ گیگ با CPU ضعیف یا پورت یک گیگ، انتقال ۱۰ گیگ ایجاد نمیکند. برای سطوح پولی امکان دوره آزمایشی ۶۰روزه با حساب MikroTik نیز در نظر گرفته شده است.
تجهیزات فیزیکی و نسخه مجازی
خانواده hEX تجهیزات روتر فیزیکی برای کاربردهای متناسب با ظرفیت همان مدل است. خانواده CCR یا Cloud Core Router نیز روترهای فیزیکی با مدلهای مختلف برای بارهای شبکهای بزرگتر دارد. واژه Cloud در نام CCR آن را به VPS تبدیل نمیکند.
CHR در مقابل، نسخه مناسب ماشین مجازی است. مقایسه این گزینهها باید بر اساس تعداد پورت، توان پردازش بسته، قابلیت سختافزاری و محل اجرا انجام شود. نیاز به روتر داخل دفتر با نیاز به نقطه تونل در دیتاسنتر یکسان نیست.
مزایا و محدودیتهای VPS میکروتیک
مزایا
ابزارهای یکپارچه مسیریابی، فایروال، صفبندی و مشاهده ترافیک باعث میشوند بخش زیادی از مدیریت شبکه در یک محیط انجام شود. رابطهایی مانند WinBox و خط فرمان نیز روشهای متفاوتی برای مدیریت فراهم میکنند.
در محیط مجازی، نگهداری فیزیکی دستگاه با میزبان است و در صورت پشتیبانی پلن میتوان منابع را ارتقا داد. ابزارهای پایش کمک میکنند مصرف CPU، حافظه و ترافیک رابطها را ببینید و اثر تنظیمات را بررسی کنید.
مزیت دیگر، امکان ساخت محیط آزمایش قبل از اعمال تغییر در شبکه اصلی است. البته استفاده حرفهای همچنان به دانش شبکه نیاز دارد؛ رابط گرافیکی جای شناخت مسیر، NAT و قواعد فایروال را نمیگیرد.
محدودیتها
کارایی به منابع ماشین، درایور مجازی، اندازه بسته و تعداد قواعد بستگی دارد. پردازش تونل رمزنگاریشده یا تعداد زیادی اتصال میتواند CPU را به محدودیت برساند. باید بار موردنظر را بسنجید، نه اینکه فقط سرعت اسمی پورت را مقایسه کنید.
سازگاری تصویر و کارت شبکه مجازی هم مهم است. همچنین برخی امکانات مرتبط با سختافزار فیزیکی یا رادیویی در VPS کاربرد ندارند. RouterOS مانند هر نرمافزار دیگری به اصلاحات امنیتی و کنترل دسترسی نیاز دارد و مصون از نفوذ نیست.
پیش از خرید چه چیزهایی را بررسی کنیم؟
ابتدا کاربرد را بنویسید: اتصال شعب، VPN کاربران، مسیریابی بین شبکهها یا کنترل ترافیک. سپس تعداد اتصال، نرخ انتقال، نوع رمزنگاری و تعداد رابطهای لازم را مشخص کنید. این اطلاعات معیار انتخاب CPU و شبکه خواهند بود.
بعد وضعیت مجوز CHR، امکان نصب تصویر مناسب، دسترسی کنسول و روش بازیابی را بپرسید. سطح پشتیبانی نیز مهم است: رسیدگی به خرابی ماشین با طراحی قواعد شبکه شما یک خدمت یکسان نیست.
محل استقرار باید با کاربران و مقصدهای ارتباط هماهنگ باشد. برای ارتباطهای عمدتاً داخلی، بررسی کیفیت مسیر VPS ایران مفید است؛ برای ارتباط بینالمللی، مسیرهای خارجی و نیاز به شبکه خصوصی را هم در نظر بگیرید.
نصب سرور مجازی میکروتیک چگونه انجام میشود؟
برای ماشین مجازی، معمولاً تصویر دیسک CHR مناسب بستر را از سایت رسمی MikroTik دریافت و در مجازیساز وارد میکنید. ESXi نام بستر مجازیسازی است، نه نسخه RouterOS؛ تبدیل دلخواه فایل به ISO هم روش عمومی نصب CHR نیست.
در یک مسیر کلی، ابتدا ماشین با منابع و رابطهای مناسب ساخته میشود، تصویر رسمی به آن متصل میشود و از کنسول بوت میکنید. سپس مطابق اطلاعات دیتاسنتر، آدرسها، Gateway و DNS را تنظیم میکنید و ارتباط را میآزمایید. جزئیات وارد کردن تصویر در هر بستر متفاوت است.
پیش از قرار دادن مدیریت روی اینترنت، رمز قوی تعیین کنید، سرویسهای بلااستفاده را غیرفعال کنید و دسترسی مدیریتی را به مبداهای مجاز محدود کنید. WinBox ابزار مدیریت است، نه فایروالی که جدا نصب شود؛ قواعد فایروال داخل RouterOS تنظیم میشوند.
در پایان، مجوز مناسب، بهروزرسانی، ثبت زمان، بکاپ تنظیمات و روش دسترسی اضطراری را کنترل کنید. نسخه پشتیبان و خروجی تنظیمات میتوانند اطلاعات حساس داشته باشند؛ آنها را در محل امن و خارج از روتر نگه دارید.
انتخاب روتر مجازی متناسب با شبکه
VPS میکروتیک برای وقتی مناسب است که به امکانات RouterOS در یک محیط مجازی نیاز دارید. محیط اجرا، سطح مجوز و توان پردازش باید با هم انتخاب شوند. اگر کاربرد و حجم ترافیک روشن باشد، میتوانید CHR را با معیار فنی بسنجید و از خرید ظرفیتی که نیازتان را پاسخ نمیدهد جلوگیری کنید.
مرجع فنی: مستندات رسمی MikroTik درباره Cloud Hosted Router و مجوزهای CHR.